Wprowadzenie

spojrzenie na Projekt Korytarz w kontekście europejskich priorytetów w odniesieniu do transportu.

W związku ze zbliżającym się rozszerzeniem Unii Europejskiej i koniecznością harmonizacji zachodnio- i środkowo-wschodnioeuropejskiej infrastruktury, paneuropejskie korytarze transportowe mają wysoki priorytet w porządku prac instytucji UE. Instytucje UE określają ten proces mianem "integracji sieci TINA (sieci transportowej CEE) w rozszerzonej Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T)".

Instytucje UE mają na uwadze nie tylko zbliżającą się datę rozszerzenia UE ale także znaczne braki środków finansowych na rozbudowę europejskich sieci transportowych: brakuje 200 bilionów EURO dla zachodnioeuropejskiej sieci i 100 bilionów dla sieci środkowo-wschodnioeuropejskiej. Najgorzej, w stosunku do planu działań, przedstawia się sytuacja w zakresie przekraczania granic i projektów kolejowych. Przekraczanie granic, tzw. wąskie gardła, harmonizacja techniczna stanowią ciągle poważne problemy, które muszą zostać jak najszybciej rozwiązane, o ile UE chce, aby transport kolejowy służył europejskiemu wspólnemu rynkowi. Zarówno w TEN jak i w TINA, transport kolejowy jest niedofinansowany. W tym kontekście należy przypomnieć, że Komisja Europejska w dziesięcioletniej strategii (Białej Księdze Transportu) zmierza do odnowy transportu kolejowego i do kontrolowanego rozwoju innych, mniej przyjaznych środowisku środków transportu.

Stąd też pojawiła się bezprecedensowa tendencja do działania na poziomie UE w zakresie korytarzy; ostatnio Parlament Europejski przygotował studium zintegrowania TINA z TEN-T. Niestety, studium to odnosi się jedynie do krajów kandydackich, stawiając poza nawiasem Europę Południowo-wschodnią (Korytarz V i X), Rosję, Ukrainę, Białoruś (Korytarze: II, III, IX).

Z drugiej jednak strony, mając na uwadze wszystkie kwestie poruszone powyżej, Komisja Europejska zmierza do oceny bieżącej sytuacji europejskich sieci transportowych, tak aby znaleźć sposoby harmonizacji i, co więcej, uczynić ją funkcjonalną. W grudniu 2002 powołany został zespół odpowiedzialny za wskazanie obszarów priorytetowych dla inwestycji w sieciach transportowych. W oparciu o wnioski przygotowane przez wspomniany zespół, Komisja Europejska w roku 2003 wystąpi z projektem nowych wskazań dla rozwoju i rozbudowy zintegrowanych sieci transportowych i rozszerzonej Europie.

Współfunkcjonowanie stanowi kolejny priorytet UE; ostatnio zostało otwarte w Wiedniu biuro odpowiedzialne za wsparcie technicznej harmonizacji rozbudowy infrastruktury, zbierania informacji i sprawozdawczości w odniesieniu do infrastruktury kolejowej Korytarzy IV i X, oraz Korytarza VII (Danube).

Podczas wizyty studyjnej w Brukseli, koordynatorzy korytarzy spotkali się z przedstawicielami Komisji Europejskiej odpowiedzialnymi na sieci paneuropejskie i wykorzystali możliwość przedstawienia swoich spostrzeżeń w odniesieniu do polityki europejskiej w zakresie korytarzy. Sekretariat ETF będzie śledził wszelkie dyskusje o wspomnianym charakterze i zapewni stały przepływ informacji a także promowanie interesów związków zawodowych w polityce europejskiej. Przedstawiciele DG TREN są zainteresowani wszelkimi odnośnymi doświadczeniami związków zawodowych na wspomnianym polu.
W styczniu 2003 roku, grupa przedstawicieli związków zawodowych krajów kandydackich i Chorwacji spotkała się z deputowanymi Parlamentu Europejskiego. Obecni na spotkaniu wykazali duże zainteresowanie tematyką Projektu i uzyskaliśmy ich zapewnienie, iż Parlament Europejski będzie brał udział w naszych działaniach w przyszłości.

Jesienią 2002 zakończyła się kadencja EESC. W ramach EESC funkcjonuje sześć sekcji, jedna z nich to Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Informacji (TEN). Do roku 2002, w ramach sekcji funkcjonowała stała grupa robocza na rzecz dialogi społecznego wzdłuż paneuropejskich korytarzy transportowych. ETF i jej afiliowani z zadowoleniem konstatują, zważywszy na fakt możliwości kontynuowania jej działań w odniesieniu do korytarzy, że kadencja grupy roboczej została przedłużona (na kolejne dwa lata). Jak pokazuje raport stałej grupy roboczej, ETF brał istotny udział w większości podejmowanych przez EESC działań. EESC opracował ostatnio plan swoich działań na pierwsze półrocze 2003 r. ETF z radością zauważa, iż wspomniana wyżej grupa robocza planuje zorganizować spotkanie odnośnie II Korytarza w Moskwie, które może zostać połączone z planowanym już spotkaniem w sprawie Korytarza II planowanym na kwiecień 2003 w ramach działań podejmowanych w obrębie Projektu.

Grupa związków zawodowych Korytarza X (pierwsze spotkanie w Zagrzebiu w dniach 20-21 stycznia 2003 r. w ramach działań podejmowanych w obrębie Projektu) zdecydowała, aby skierować zaproszenie do EESC, aby jego przedstawiciele wzięli gościnnie udział w konferencji na rzecz dialogu społecznego, gromadzącej przedstawicieli związków zawodowych, pracodawców i innych zainteresowanych grup.

Struktury pracodawców wzdłuż paneuropejskich korytarzy transportowych funkcjonują od wielu lat, głównie pod postacią komitetów sterujących. Współpraca pracodawców skierowana jest przede wszystkim na Korytarze IV (kolej), VII i X (kolej). Jednym z głównych priorytetów po stronie pracodawców jest zapewnienie w każdym czasie swobodnego ruchu wzdłuż korytarzy.

Grupa związków zawodowych ETF Korytarza IV i EIA (pracodawcy) spotkali się dotychczas raz, pod auspicjami EESC (Constanta, czerwiec 2002). Spotkanie to pozostawało poza ramami działań podejmowanych w obrębie Projektu. Następne spotkanie odbędzie się w maju 2003, w Wiedniu.

Działalność związków zawodowych podejmowana w związku z Projektem Korytarz.

Zauważyć przede wszystkim należy, że działania związków zawodowych w związku z Korytarzem IV mają stały charakter. Żadne z tych działań nie jest finansowane ani z budżetu ETF ani też z budżetu ITF dla Korytarza IV, jak to mam miejsce w przypadku innych związków zawodowych i ich współpracy. Doświadczenia z Korytarzem IV zostały wykorzystane przy organizacji innych działań w ramach Projektu (jak dotąd, otwarte seminarium, wizyty studyjne i seminarium Korytarza X).

Grupa związków zawodowych Korytarza IV wyodrębniła podgrupę zorientowaną na działania związane z przekraczaniem granic (kolejowych), która brała udział w spotkaniach EESC i nawiązała kontaktu z przedstawicielami pracodawców Korytarza IV. Obecnie, grupa pracuje nad polityką związkową w odniesieniu do Korytarza, która ma zostać przedyskutowana z innymi grupami zaangażowanymi w działania na rzecz Korytarza IV i wreszcie z ETF.

Koordynacja Projektu Korytarz z działaniami ETF stanowi element kluczowy dla zapewnienia, iż inicjatywy związane z korytarzami będą włączone w koherentną, szeroko pojmowaną politykę transportową.

Aktualne raporty z działań podejmowanych w ramach Korytarzy są przedstawiane na spotkaniach sekcji kolejowej ETF. Sekcja Kolejowa ETF we współpracy z europejską organizacją pracodawców (CER) pracuje nad szeregiem projektów związanych z zagadnieniem współfunkcjonowania. Europejscy partnerzy społeczni zwracają szczególną uwagę na harmonizację warunków pracy w kontekście ruchu transgranicznego, co pozostaje w ścisłym związku z działaniami ETF w odniesieniu do Korytarzy.

Działania w ramach Korytarza VII pozostają w ścisłym związku z działaniami sekcji żeglugi śródlądowej ETF.

W związku z faktem, że budżet nie został wykorzystany, we wrześniu 2002 ETF i ITF zaproponowało szereg dodatkowych działań w ramach Projektu. Plan działań obejmuje:

• spotkania otwierające (obejmujące spotkanie przygotowawcze, warsztaty i konferencje gromadzące głównych aktorów politycznych zarówno na poziomie krajowym, jak też europejskim),
• 2 seminaria: dla Korytarza II i X,
• 3 seminaria krajowe,
• spotkanie końcowe.

Grupa ds. Projektu zaproponowała a FNV zaaprobowała następujący plan działań.

Ponadto, ETF i ITF ubiegało się i uzyskało zgodę na sfinansowanie dwóch publikacji związanych z Projektem: folderu i publikacji na zakończenie Projektu - informatora obejmującego zagadnienia paneuropejskich siei transportowych, przebiegu działań i osiągnięć w ramach Projektu i cześć edukacyjną nt. koordynacji regionalnych odnoszących się do korytarzy działań.

Projekt Korytarz rozpoczął się spotkaniem otwierającym w marcu 2002 r.
Program: spotkanie zapoczątkowała jednodniowa konferencja gromadząca przedstawicieli głównych kreatorów polityki Korytarzy. Po konferencji nastąpiło trzydniowe seminarium łączące sesje plenarne z trzema indywidualnymi dla korytarzy transportowych warsztatami dla przygotowania przyszłych seminariów. W skrócie, spotkanie miało na celu:

• stworzenie multifunkcjonalnej struktury roboczej zdolnej poprowadzić działania Projektu i kontynuować działanie po zakończeniu Projektu,
• ustalenie priorytetów dla dalszych działań na rzecz Korytarzy,
• uzyskania politycznego wsparcia dla zaangażowania związków zawodowych w politykę Korytarzy.

Udział: W spotkaniu wzięli udział przedstawicieli 15 z 16 krajów, przez które biegną paneuropejskie korytarze transportowe. Nieobecni byli przedstawiciele Białorusi. Pozostaje wierzyć, iż kontakty z białoruskimi związkami zawodowymi zostaną nawiązane podczas spotkania Korytarza II (Moskwa, 10-12 kwiecień 2003). Jeśli chodzi o Macedonię, jedyny kraj nie będący częścią sieci, kontakty zostały nawiązane, gdy 4 członków związków zawodowych wzięło udział w seminarium Korytarza X (Zagrzeb, 20-21 stycznia 2003).
Następujące organizacje wzięły gościnnie udział w konferencji: sekretariat techniczny Korytarza IV, Międzynarodowy Związek Transportu Drogowego (europejski partner społeczny reprezentujące stronę pracodawców dialogu społecznego w transporcie drogowym), Związek Europejskich Pracodawców Kolejowych (europejski partner społeczny reprezentujące stronę pracodawców dialogu społecznego w sektorze kolejowym), EESC, Międzynarodowa Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych, Europejska Konfederacja Związków Zawodowych, Bellifret, Sieć Związków Zawodowych Morza Bałtyckiego.

Pomysł zorganizowania wizyty studyjnej wynikał z konieczności zapoznania koordynatorów korytarzy ze stojącymi przed nimi zadaniami.

Aspekt edukacyjny: Spotkanie odnosiło się do elementu edukacyjnego Projektu i poświęcone zostało przede wszystkim tworzeniu zdolności do koordynowania działań związków zawodowych w regionie. Program wizyty obejmował wymianę doświadczeń, przekazanie wiedzy, przyjrzenie się pracy instytucji europejskich, lepsze zrozumienie priorytetów europejskiej polityki transportowej. Kurs angielskiego ukierunkowany na zapoznanie koordynatorów korytarzy z terminologią transportu i rozszerzenia został przyjęty z dużym zainteresowaniem i zadowoleniem ze strony uczestników wizyty. Ponadto obejmowała ona, przygotowane ze we współpracy z Europejskim Koledżem Związków Zawodowych, szkolenie nt. jak organizować spotkania, seminaria.

Zadania: Po raz kolejny doświadczenia Korytarza IV posłużyły jako punkt wyjścia dla zdefiniowania przyszłych działań i metod pracy, włączając konkretne wytyczne dla koordynatorów korytarzy. Projekt Korytarz rozpoczyna to, co ITF, ETF i jej afiliowani będą kontynuować przez kolejne lata. Wytyczne pomogą koordynatorom korytarzy działać jako "osoby kluczowe" w regionie, zdolne do inicjowania i prowadzenia działań o zasięgu regionalnym w przyszłości.

Aspekt polityczny: Jako, że zainteresowanie instytucji UE polityką paneuropejskiego transportu wzrosło w sposób zauważalny w kontekście rozszerzenia (vide: wprowadzenie do niniejszego raportu), spotkania z przedstawicielami EESC i DG TREN (Komisja Europejska) nastapiły we właściwym momencie. Przedstawiciele związków zawodowych nie pozostawili żadnych wątpliwości co do ich zaangażowania na rzecz umiejscowienia aspektu społecznego na stosownie eksponowanym miejscu w europejskiej agendzie transportu. Spotkania z IRU i CER, partnerów społecznych reprezentujących stronę pracodawców w transporcie drogowym/na kolei w europejskim dialogu społecznym, pomogły koordynatorom korytarzy lepiej zrozumieć jak funkcjonuje europejski dialog społeczny.

Osiągnięcia Projektu Korytarz - 2002

• ustanowienie funkcjonującej sieci związków zawodowych i nominowanie, jak dotąd, 8 koordynatorów korytarzy,
• określono specyficzne zadania, które będą realizowane przez, odpowiednio: członków sieci, koordynatorów korytarzy i sekretariat ETF,
• opracowanie projektów wytycznych dla koordynatorów korytarzy, które będą doskonalone wraz z postępami prac nad Projektem Korytarz,
• członkowie sieci i koordynatorzy korytarzy zostali zaznajomieni z warunkami, w jakich będą działać,
• powstała strona internetowa Projektu Korytarz.

Do "zrobienia" pozostaje: zagwarantowanie lepszej reprezentacji związków zawodowych portowców i transportu drogowego w Projekcie Korytarz a także lepszej reprezentacji kobiet. Aby zmienić to w przyszłości, ETF przesyła na bieżąco aktualizowane informacje o Projekcie nie tylko do zaangażowanych w Projekt, ale także do organizacji kobiet w ramach ETF. W najbliższej przyszłości, Komitet Kobiet ma zamiar zwrócić uwagę Komitetu Egzekucyjnego ETF na zagadnienie reprezentacji kobiet i oczekuje, że Komitet wyda rekomendacje odnoszące się do reprezentacji kobiet w działaniach na poziomie europejskim.